Oostenrijk is sinds afgelopen vrijdag een drieduizender armer. Althans: op papier, want de bergtop in kwestie was van nature eigenlijk nooit 3000 meter hoog. De voormalige Pillewizer-Spitze bij de Großvenediger meet 2999 meter, maar werd in 1988 met stenen kunstmatig boven de magische grens gebracht. Nu zijn het gipfelbord én een deel van de stenen verwijderd en moet de bergtop weer naamloos worden.
Het verhaal speelt zich af hoog boven het Obersulzbachtal in de Venedigergruppe, niet ver van de Großvenediger. Hier ligt een relatief onopvallende verhoging in de bergkam die sinds 1988 bekendstond als de Pillewizer-Spitze, vernoemd naar de Oostenrijkse geograaf, cartograaf en gletsjeronderzoeker Wolfgang Pillewizer.
Er zat alleen een opvallend detail aan die naamgeving. De top was volgens de officiële hoogtegegevens slechts 2999 meter hoog. Toch wilde men destijds graag een drieduizender naar Pillewizer vernoemen. Daarom droegen bergbeklimmers bij de zogenoemde ‘bergtaufe’ stenen naar het hoogste punt en stapelden die op. Daarmee moest de berg alsnog de grens van 3000 meter bereiken. De Oostenrijkse Alpenvereniging merkt inmiddels zelfs op dat de top mogelijk ook mét de stenen nooit daadwerkelijk 3000 meter hoog is geweest.
Dat de bergtop nu wordt aangepast, heeft echter niet alleen met die bijzondere hoogte te maken. De Oostenrijkse Alpenvereniging heeft onderzoek laten doen naar het verleden van Wolfgang Pillewizer. Daaruit blijkt dat hij al in 1932 lid was van zowel de NSDAP als de SA. Ook na het verbod op de NSDAP in Oostenrijk in 1933 bleef hij volgens de Alpenvereniging illegaal lid en was hij SA-leider in Graz.
Zijn nationaalsocialistische verleden speelde bij de naamgeving in 1988 nauwelijks een rol in de publieke toelichting. Uit later onderzoek blijkt bovendien dat de vernoeming destijds al niet onomstreden was. De Salzburger Ortsnamenkommission stond kritisch tegenover het plan, maar de naam werd uiteindelijk toch gebruikt.
De Alpenvereniging Salzburg wil daar nu afstand van nemen. Dat past ook binnen een bredere controle van bergnamen in het Salzburgerland die verband houden met personen met een belast nationaalsocialistisch verleden
Op vrijdag 28 augustus trok een groep van de Alpenvereniging vanaf de Kürsinger Hütte naar de bergtop. Daar werd het bord met de naam van Wolfgang Pillewizer verwijderd. Ook haalden de aanwezigen symbolisch stenen van het hoogste punt, zodat de kunstmatig opgehoogde top weer richting zijn natuurlijke hoogte van 2999 meter gaat.
De Alpenvereniging roept bergbeklimmers op om op deze plek geen nieuwe stenen op elkaar te stapelen. Daarmee moet worden voorkomen dat de top opnieuw kunstmatig tot drieduizender wordt gemaakt.
Het is een bijzondere omgekeerde actie. Waar mensen op veel bergtoppen steenmannetjes bouwen en daarmee een top ongemerkt wat hoger maken, wordt hier juist bewust geprobeerd de oorspronkelijke hoogte terug te brengen.
Een nieuwe naam komt er vooralsnog niet. Het plan is om de verhoging in de bergkam weer naamloos te laten, zoals deze vóór 1988 ook was.
Dat betekent overigens niet dat de naam Pillewizer-Spitze onmiddellijk uit iedere wandelkaart en digitale kaart verdwijnt. De Alpenvereniging kan de naam uit de eigen informatie en tourbeschrijvingen halen, maar beslist niet zelfstandig over de officiële geografische naamgeving. Met de bevoegde instanties wordt daarom nog overlegd over de aanpassing van kaarten en geografische databanken.
Daarmee krijgt een opvallend hoofdstuk uit de Oostenrijkse berggeschiedenis na bijna veertig jaar een heel ander einde: een top die ooit met stenen tot drieduizender werd gemaakt, wordt weer 2999 meter hoog én naamloos.
De redactie van In de bergen voorziet je dagelijks van de laatste informatie op het gebied van vakantie in de bergen. Het team bestaat uit redacteuren met veel bergervaring en een passie voor, je raadt het al, de bergen.
